What is "Dark Web " in Cyber Security

 In the field of cybersecurity, the Dark Web is a hidden layer of the internet that is intentionally concealed and cannot be accessed through standard browsers like Chrome or Safari. It exists on "overlay networks" that use the public internet but require specific software, configurations, or authorization to access.

While often synonymous with illegal activity, the Dark Web is technically a neutral tool designed for total anonymity and privacy.

---

The Three Layers of the Internet

To understand the Dark Web, cybersecurity professionals often use the "Iceberg" analogy to distinguish between the different segments of the web.

• Surface Web (The Tip): This is the visible part of the internet that search engines like Google index. It includes public websites like Wikipedia, news outlets, and social media. It makes up only about 4% to 10% of the total web.

• Deep Web (The Body): This includes everything not indexed by search engines but accessible via standard browsers if you have the right credentials. Examples include your private Gmail inbox, online banking portals, medical records, and password-protected company databases. It makes up roughly 90% of the internet.

• Dark Web (The Base): A small subset of the Deep Web (less than 1%) that is intentionally hidden. It uses non-standard communication protocols and encryption to hide the identities of both the host and the visitor.

---

How the Dark Web Works

The most common way to access the Dark Web is through the Tor (The Onion Router) network.

1. Onion Routing: When you use a Tor browser, your data is wrapped in multiple layers of encryption (like an onion).

2. Volunteer Nodes: Your traffic is bounced through at least three different volunteer servers (nodes) around the world. Each node only knows the identity of the node immediately before and after it, making it nearly impossible to trace the original source or the final destination.

3. Specialized Domains: Dark web sites do not use common suffixes like .com or .org. Instead, they use .onion domains, which are complex, randomly generated strings of characters (e.g., vww6ybal4bd7szmgncyruucpg.onion).

---

Detailed Examples of Dark Web Activities

The Dark Web is a "double-edged sword" used by both cybercriminals and those seeking safety from surveillance.

1. Illicit Marketplaces

These are the most infamous examples. They function like an "Amazon for criminals," where goods are bought using untraceable cryptocurrencies like Monero or Bitcoin.

• Stolen Data: Marketplaces sell "Fullz" (full sets of identity data), stolen credit card numbers, and login credentials for Netflix, bank accounts, or corporate emails.

• Silk Road (Historical Example): The first major darknet market, primarily used for illegal drugs before being shut down by the FBI in 2013.

2. Cybercrime-as-a-Service (CaaS)

Professional hackers sell their skills and tools to less technical criminals.

• Ransomware-as-a-Service (RaaS): Developers lease out ransomware code to "affiliates" who perform the attacks. They split the ransom profits.

• Phishing Kits: Pre-made templates for fake login pages (e.g., a perfect replica of a Microsoft 365 login) sold for as little as $20.

3. Hacker Forums and Data Leaks

Forums like BreachForums or XSS are hubs where hackers collaborate.

• Zero-Day Exploits: Hackers trade information about software vulnerabilities that the manufacturers aren't aware of yet.

• Dumping Leaks: After a company is breached, the stolen database is often "dumped" or auctioned off here to the highest bidder.

4. Legitimate and Pro-Privacy Uses

Not everything on the Dark Web is illegal. It provides a vital lifeline in certain contexts:

• Whistleblowing: Platforms like SecureDrop allow whistleblowers to send sensitive documents to news organizations (like The Guardian or The New York Times) without being tracked.

• Avoiding Censorship: In countries with heavy internet restrictions, citizens use Tor to access blocked sites like Facebook, BBC News, or Twitter.

---

Cybersecurity Defense: Dark Web Monitoring

For a cybersecurity professional, the Dark Web is a goldmine for Threat Intelligence. Companies use specialized tools to "scrape" the dark web for:

• Mentions of their company brand or domain.

• Leaked employee passwords or corporate secrets.

• Discussions among threat actors planning an attack against their specific industry.

సైబర్ సెక్యూరిటీ (Cyber Security) ప్రపంచంలో డార్క్ వెబ్ (Dark Web) అనేది ఇంటర్నెట్‌లో ఒక రహస్యమైన మరియు దాగి ఉన్న భాగం. దీనిని సాధారణ సెర్చ్ ఇంజన్లు (Google, Bing వంటివి) ఇండెక్స్ చేయలేవు మరియు సాధారణ బ్రౌజర్‌ల (Chrome, Safari) ద్వారా దీనిని యాక్సెస్ చేయడం సాధ్యం కాదు.

డార్క్ వెబ్ గురించి పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

---

1. ఇంటర్నెట్ యొక్క మూడు పొరలు (Layers of Internet)

డార్క్ వెబ్‌ను అర్థం చేసుకోవడానికి, ఇంటర్నెట్‌ను ఒక మంచుకొండ (Iceberg) తో పోలుస్తారు:

• సర్ఫేస్ వెబ్ (Surface Web): ఇది మంచుకొండ యొక్క పైభాగం. మనం రోజూ ఉపయోగించే గూగుల్, ఫేస్‌బుక్, వికీపీడియా వంటి వెబ్‌సైట్లు ఇందులో ఉంటాయి. ఇది మొత్తం ఇంటర్నెట్‌లో కేవలం 4% నుండి 10% మాత్రమే.

• డీప్ వెబ్ (Deep Web): ఇది నీటి అడుగున ఉన్న మంచుకొండ భాగం. ఇది సెర్చ్ ఇంజన్లకు కనిపించదు కానీ చట్టబద్ధమైనది. ఉదాహరణకు: మీ జిమెయిల్ ఇన్‌బాక్స్, ఆన్‌లైన్ బ్యాంకింగ్ పోర్టల్స్, ఆఫీస్ డేటాబేస్‌లు. వీటిని చూడాలంటే యూజర్ ఐడి మరియు పాస్‌వర్డ్ అవసరం. ఇది ఇంటర్నెట్‌లో సుమారు 90% ఉంటుంది.

• డార్క్ వెబ్ (Dark Web): ఇది మంచుకొండ యొక్క అత్యంత దిగువ భాగం. ఇది ఉద్దేశపూర్వకంగా దాచబడింది. దీనిని యాక్సెస్ చేయడానికి Tor (The Onion Router) వంటి ప్రత్యేక సాఫ్ట్‌వేర్ అవసరం.

---

2. డార్క్ వెబ్ ఎలా పనిచేస్తుంది?

డార్క్ వెబ్ "ఆనియన్ రూటింగ్" (Onion Routing) అనే సాంకేతికతపై పనిచేస్తుంది.

• ఇందులో మీ డేటా అనేక పొరల ఎన్‌క్రిప్షన్ (Encryption) తో కప్పబడి ఉంటుంది.

• మీరు ఒక వెబ్‌సైట్‌ను చూస్తున్నప్పుడు, మీ సిగ్నల్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న వివిధ సర్వర్ల ద్వారా మళ్లించబడుతుంది. దీనివల్ల ఆ వెబ్‌సైట్‌ను ఎవరు చూస్తున్నారు లేదా ఎవరు నడుపుతున్నారు అనేది కనుక్కోవడం చాలా కష్టం.

• వీటి డొమైన్లు .com లేదా .org తో కాకుండా .onion తో ముగుస్తాయి.

---

3. డార్క్ వెబ్‌లో జరిగే కార్యకలాపాలు - ఉదాహరణలు

డార్క్ వెబ్ అనేది మంచి మరియు చెడు రెండింటికీ నిలయం, కానీ ఇది ఎక్కువగా నేరాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.

అక్రమ కార్యకలాపాలు (Criminal Activities):

1. డేటా అమ్మకాలు: హ్యాక్ చేయబడిన క్రెడిట్ కార్డ్ వివరాలు, ఈమెయిల్ పాస్‌వర్డ్‌లు మరియు ఆధార్ వంటి వ్యక్తిగత సమాచారం ఇక్కడ తక్కువ ధరకే అమ్ముడవుతాయి.

2. డ్రగ్స్ మరియు ఆయుధాలు: 'సిల్క్ రోడ్' (Silk Road) వంటి వెబ్‌సైట్ల ద్వారా అక్రమ మత్తు పదార్థాలు మరియు ఆయుధాల వ్యాపారం జరుగుతుంది.

3. సైబర్ క్రైమ్ సేవలు (CaaS): ఎవరినైనా హ్యాక్ చేయడానికి లేదా కంపెనీలపై రాన్సమ్‌వేర్ (Ransomware) దాడులు చేయడానికి ఇక్కడ హ్యాకర్లు అద్దెకు దొరుకుతారు.

4. నకిలీ కరెన్సీ: నకిలీ నోట్లు మరియు పాస్‌పోర్ట్‌ల తయారీ కేంద్రాలు ఇక్కడ ఉంటాయి.

చట్టబద్ధమైన లేదా రక్షణ కోసం వాడకం (Positive Uses):

1. విజిల్‌బ్లోయింగ్ (Whistleblowing): ప్రభుత్వ అవినీతిని లేదా రహస్యాలను బయటపెట్టే వారు (ఉదాహరణకు: ఎడ్వర్డ్ స్నోడెన్) తమ ప్రాణాలకు ముప్పు కలగకుండా సమాచారాన్ని పంపడానికి దీనిని వాడుతారు.

2. సెన్సార్‌షిప్ దాటవేయడం: ఇంటర్నెట్ పై ఆంక్షలు ఉన్న దేశాల్లో (ఉదా: చైనా, ఇరాన్) ప్రజలు వార్తలు చదవడానికి లేదా సోషల్ మీడియా వాడటానికి డార్క్ వెబ్ సహాయపడుతుంది.

---

4. సైబర్ సెక్యూరిటీలో దీని ప్రాముఖ్యత

సైబర్ సెక్యూరిటీ నిపుణులు డార్క్ వెబ్‌ను నిరంతరం గమనిస్తూ ఉంటారు (Dark Web Monitoring). ఎందుకంటే:

• ఏదైనా కంపెనీ డేటా లీక్ అయిందో లేదో తెలుసుకోవడానికి.

• హ్యాకర్లు ఏ కొత్త రకం వైరస్‌లను సృష్టిస్తున్నారో అర్థం చేసుకోవడానికి.

• రాబోయే సైబర్ దాడుల గురించి ముందుగానే హెచ్చరికలు పొందడానికి.

ముఖ్య గమనిక: డార్క్ వెబ్‌ను సందర్శించడం ప్రమాదకరం. అక్కడ ఉండే లింకులు క్లిక్ చేస్తే మీ కంప్యూటర్‌లోకి మాల్వేర్ (Malware) వచ్చే అవకాశం ఉంది మరియు అక్కడ జరిగే అక్రమ లావాదేవీలను గమనించడం వల్ల చట్టపరమైన చిక్కులు రావచ్చు.

What is " Cyber weapon " in Cyber Security

 In the context of cybersecurity, a cyber weapon is a piece of software or code designed specifically to cause physical, functional, or mental damage to a target's assets or infrastructure.

Unlike traditional malware (like common viruses or adware) which might aim for financial gain or data theft, cyber weapons are often characterized by their complexity, precision, and state-sponsored nature. They are the digital equivalents of missiles or biological agents, used to achieve strategic or military objectives.

---

Key Characteristics of a Cyber Weapon

To be classified as a weapon rather than just "malicious software," the code usually meets several criteria:

• Targeted Intent: They are not sent out "into the wild" to infect anyone; they are engineered for a specific target (e.g., a power plant, a government database, or a specific industrial controller).

• Propagation & Stealth: They use sophisticated methods (like Zero-Day exploits) to bypass security without being detected.

• Destructive Capability: They are designed to do more than steal data; they aim to destroy hardware, disrupt services, or manipulate physical processes.

• High Development Cost: They often require significant funding and expert teams, which is why they are typically linked to nation-states.

---

Real-World Examples

1. Stuxnet (The Gold Standard)

Stuxnet is perhaps the most famous cyber weapon in history. Discovered in 2010, it was designed to target SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) systems, specifically those used in Iran’s nuclear program.

• What it did: It manipulated the speed of centrifuges used to enrich uranium, causing them to physically tear themselves apart while reporting to the operators that everything was normal.

• Impact: It physically damaged nearly 1,000 centrifuges, setting back the nuclear program by years without a single shot being fired.

2. NotPetya

Originally disguised as ransomware, NotPetya (2017) was actually a "wiper" designed to destroy data.

• What it did: It encrypted the Master Boot Record of computers, making the data unrecoverable. While it looked like it wanted money, there was no way to actually pay to get the data back.

• Impact: It targeted Ukrainian infrastructure but spread globally, causing over $10 billion in damages to companies like Maersk and FedEx.

3. Industroyer (CrashOverride)

This was the first known malware specifically designed to attack electric grids.

• What it did: It took control of electricity substation switches and circuit breakers.

• Impact: In 2016, it was used to cause a power blackout in Kyiv, Ukraine, proving that cyber weapons could plunge entire cities into darkness.

4. Triton (Trisys)

Triton is a terrifying example because it targeted "Safety Instrumented Systems" (SIS).

• What it did: In 2017, it targeted a Saudi Arabian petrochemical plant. It was designed to disable the safety systems that prevent explosions or fires during an emergency.

• Impact: If successful, it could have led to a massive industrial disaster and loss of human life.

---

Categories of Cyber Weapons

Category	Primary Objective	Example
Wipers	To permanently delete or destroy data.	NotPetya, Shamoon
SCADA/ICS Attacks	To sabotage physical industrial machinery.	Stuxnet, Industroyer
DDoS (Weaponized)	To take down critical national infrastructure (banks, gov sites).	2007 attacks on Estonia
Logic Bombs	To lie dormant until a specific "trigger" event occurs.	Siberian Pipeline Sabotage (alleged)

---

Note: Because cyber weapons often rely on "Zero-Day" vulnerabilities (security holes that the software creator doesn't know about yet), they are incredibly difficult to defend against until they have already been used once.

సైబర్ సెక్యూరిటీ ప్రపంచంలో, "సైబర్ ఆయుధం" (Cyber Weapon) అనేది ఒక లక్షిత వ్యవస్థకు భౌతిక, కార్యాచరణ లేదా మానసిక నష్టాన్ని కలిగించడానికి ప్రత్యేకంగా రూపొందించబడిన సాఫ్ట్‌వేర్ లేదా కోడ్.

సాధారణ మాల్వేర్ (వైరస్లు లేదా యాడ్‌వేర్ వంటివి) కేవలం డేటా దొంగతనం లేదా డబ్బు కోసం పనిచేస్తాయి. కానీ సైబర్ ఆయుధాలు చాలా సంక్లిష్టంగా, ఖచ్చితత్వంతో ఉంటాయి మరియు వీటిని తరచుగా ఒక దేశం మరో దేశంపై దాడి చేయడానికి (State-sponsored) ఉపయోగిస్తుంది.

---

సైబర్ ఆయుధం యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు

ఒక కోడ్‌ను కేవలం మాల్వేర్ అని కాకుండా "ఆయుధం" అని పిలవాలంటే దానికి కొన్ని లక్షణాలు ఉండాలి:

• నిర్దిష్ట లక్ష్యం (Targeted Intent): ఇవి అందరినీ ప్రభావితం చేయవు. ఒక నిర్దిష్ట పవర్ ప్లాంట్, ప్రభుత్వ డేటాబేస్ లేదా ఒక పరిశ్రమలోని మిషన్లను నాశనం చేయడానికి వీటిని తయారు చేస్తారు.

• గోప్యత మరియు వ్యాప్తి: ఇవి భద్రతా వ్యవస్థలకు దొరకకుండా ఉండటానికి Zero-Day exploits (సాఫ్ట్‌వేర్ కంపెనీలకు కూడా తెలియని లోపాలు) ఉపయోగిస్తాయి.

• విధ్వంసక సామర్థ్యం: కేవలం సమాచారాన్ని దొంగిలించడం మాత్రమే కాకుండా, హార్డ్‌వేర్‌ను భౌతికంగా పాడుచేయడం లేదా సేవలను పూర్తిగా నిలిపివేయడం వీటి ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

• అధిక ఖర్చు: వీటి తయారీకి భారీ నిధులు మరియు నిపుణుల బృందం అవసరం. అందుకే వీటి వెనుక దేశాల ప్రభుత్వాలు లేదా సైనిక సంస్థలు ఉంటాయి.

[Image showing how cyber weapons target industrial control systems]

---

నిజ జీవిత ఉదాహరణలు

1. స్టక్స్‌నెట్ (Stuxnet)

ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రసిద్ధ సైబర్ ఆయుధం. 2010లో ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంలో ఉపయోగించే సెంట్రిఫ్యూజ్‌లను లక్ష్యంగా చేసుకుని దీనిని ప్రయోగించారు.

• ఏం చేసింది: ఇది సెంట్రిఫ్యూజ్‌ల వేగాన్ని అసాధారణంగా పెంచి, అవి భౌతికంగా విరిగిపోయేలా చేసింది. అదే సమయంలో ఆపరేటర్లకు అంతా బాగున్నట్లు తప్పుడు సమాచారాన్ని చూపించింది.

• ప్రభావం: ఒక్క బుల్లెట్ కూడా వాడకుండా ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని కొన్ని ఏళ్లు వెనక్కి నెట్టింది.

2. నాట్‌పెట్యా (NotPetya)

2017లో వచ్చిన ఇది పైకి రాన్సమ్‌వేర్ లాగా కనిపించినా, నిజానికి డేటాను పూర్తిగా నాశనం చేసే "వైపర్" (Wiper).

• ఏం చేసింది: ఇది కంప్యూటర్లలోని డేటాను ఎన్‌క్రిప్ట్ చేసి, తిరిగి పొందలేకుండా చేస్తుంది. డబ్బు కట్టినా డేటా రాదు.

• ప్రభావం: ఉక్రెయిన్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకున్న ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించి, పెద్ద పెద్ద కంపెనీలకు (Maersk, FedEx వంటివి) సుమారు 10 బిలియన్ డాలర్ల నష్టాన్ని కలిగించింది.

3. ఇండస్ట్రాయర్ (Industroyer / CrashOverride)

విద్యుత్ గ్రిడ్‌లను (Electric Grids) లక్ష్యంగా చేసుకున్న మొట్టమొదటి మాల్వేర్ ఇది.

• ఏం చేసింది: ఇది ఎలక్ట్రిసిటీ సబ్‌స్టేషన్‌లలోని స్విచ్‌లను మరియు సర్క్యూట్ బ్రేకర్లను తన ఆధీనంలోకి తీసుకుంటుంది.

• ప్రభావం: 2016లో ఉక్రెయిన్ రాజధాని కీవ్‌లో విద్యుత్ సరఫరాను నిలిపివేసి, నగరాన్ని అంధకారంలో ముంచింది.

---

సైబర్ ఆయుధాల రకాలు

వర్గం	ప్రధాన ఉద్దేశ్యం	ఉదాహరణ
వైపర్స్ (Wipers)	డేటాను శాశ్వతంగా డిలీట్ చేయడం లేదా నాశనం చేయడం.	NotPetya, Shamoon
SCADA/ICS దాడులు	పారిశ్రామిక యంత్రాలను (Industries) పాడుచేయడం.	Stuxnet, Industroyer
DDoS (ఆయుధంగా)	ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్లు, బ్యాంకులను స్తంభింపజేయడం.	2007 Estonia attacks
లాజిక్ బాంబులు (Logic Bombs)	ఒక నిర్దిష్ట సమయం లేదా సంఘటన జరిగినప్పుడు పేలడం.	Siberian Pipeline Sabotage

---

సైబర్ ఆయుధాలు చాలా ప్రమాదకరమైనవి ఎందుకంటే అవి భౌతిక యుద్ధం లేకుండానే ఒక దేశపు ఆర్థిక వ్యవస్థను లేదా మౌలిక సదుపాయాలను అతలాకుతలం చేయగలవు. 

What is "Cyber security " in Cyber Security

At its core, Cybersecurity is the practice of protecting systems, networks, programs, and data from digital attacks.¹ These "cyberattacks" are usually aimed at accessing, changing, or destroying sensitive information, extorting money from users, or interrupting normal business processes.²

Think of it as a multi-layered shield.³ Just as a physical bank has vaults, cameras, guards, and alarm systems, cybersecurity uses multiple layers of protection across computers, networks, and software.⁴

---

The Three Pillars: The CIA Triad

To understand cybersecurity in detail, experts use a model called the CIA Triad. Every security measure is designed to address one of these three goals:

1. Confidentiality: Ensuring that sensitive information is accessed only by authorized people.⁵

   • Example: Using a password and Two-Factor Authentication (2FA) to keep strangers out of your email.⁶

2. Integrity: Ensuring that information is accurate and hasn't been tampered with.⁷

   • Example: Ensuring a hacker cannot change the amount of a bank transfer after you click "send."

3. Availability: Ensuring that systems and data are accessible when needed.⁸

   • Example: Preventing a website from crashing so customers can still use it during a sale.

---

Key Domains of Cybersecurity

Cybersecurity is a broad field.⁹ It is often broken down into several specialized areas:

• Network Security: Securing a computer network from intruders, whether wired or Wi-Fi.¹⁰

• Application Security: Focuses on keeping software and devices free of threats.¹¹ A compromised app could provide access to the data it’s designed to protect.

• Information Security: Protecting the integrity and privacy of data, both in storage and in transit.¹²

• Operational Security (OPSEC): The processes and decisions for handling and protecting data assets (e.g., the permissions users have when accessing a network).¹³

• End-user Education: This is the most critical part. It involves teaching people not to click on suspicious links or plug in unidentified USB drives.

---

Common Examples of Cyber Threats

Threat Type	How it Works	Real-World Example
Phishing	Sending fraudulent emails that resemble emails from reputable sources.	An email looking like it's from "Netflix" asking you to update your credit card on a fake site.
Ransomware	A type of malicious software designed to lock you out of your files until a sum of money is paid.	The WannaCry attack that locked hospital computers worldwide, demanding Bitcoin to unlock them.
Malware	Software specifically designed to disrupt, damage, or gain unauthorized access to a computer system.	A "Trojan Horse" hidden inside a free movie download that steals your saved passwords.
DDoS Attack	Overwhelming a website with so much "fake" traffic that it crashes and becomes unavailable.	Hackers flooding a government website so citizens cannot access essential services.

---

Why Cybersecurity Matters

In today’s world, we rely on digital systems for almost everything:

• Personal Privacy: Protecting your photos, messages, and location data.¹⁴

• Financial Safety: Keeping your bank accounts and credit card numbers safe from theft.

• National Security: Protecting power grids, water systems, and military secrets from foreign interference.¹⁵

As technology evolves (like the rise of AI and smart home devices), the "attack surface" for hackers grows, making robust cybersecurity more essential than ever.¹⁶

సైబర్ సెక్యూరిటీ (Cyber Security) అంటే కంప్యూటర్లు, నెట్‌వర్క్‌లు, ప్రోగ్రామ్‌లు మరియు డేటాను డిజిటల్ దాడుల నుండి రక్షించే పద్ధతి. సాధారణంగా ఈ సైబర్ దాడులు సున్నితమైన సమాచారాన్ని దొంగిలించడానికి, మార్చడానికి లేదా నాశనం చేయడానికి, వినియోగదారుల నుండి డబ్బు వసూలు చేయడానికి లేదా వ్యాపార ప్రక్రియలకు అంతరాయం కలిగించడానికి జరుగుతుంటాయి.

దీనిని ఒక బహుళ-పొరల రక్షణ కవచంలా భావించవచ్చు. ఒక బ్యాంకుకు భద్రత కోసం వాల్ట్‌లు, కెమెరాలు మరియు అలారంలు ఎలా ఉంటాయో, సైబర్ సెక్యూరిటీలో కూడా డేటాను రక్షించడానికి వివిధ రకాల రక్షణ వ్యవస్థలు ఉంటాయి.

---

మూడు ప్రధాన స్తంభాలు: CIA ట్రయాడ్ (CIA Triad)

సైబర్ సెక్యూరిటీ నిపుణులు మూడు ముఖ్యమైన లక్ష్యాల ఆధారంగా పని చేస్తారు:

1. గోప్యత (Confidentiality): ముఖ్యమైన సమాచారాన్ని కేవలం అనుమతి ఉన్న వ్యక్తులు మాత్రమే చూసేలా చేయడం.

   • ఉదాహరణ: మీ ఈమెయిల్ ఇతరులు తెరవకుండా పాస్‌వర్డ్ మరియు టూ-ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్ (2FA) ఉపయోగించడం.

2. సమగ్రత (Integrity): సమాచారం ఖచ్చితంగా ఉందని మరియు దానిని ఎవరూ మార్చలేదని నిర్ధారించడం.

   • ఉదాహరణ: మీరు బ్యాంక్ ట్రాన్స్‌ఫర్ చేసినప్పుడు, పంపిన మొత్తం మధ్యలో హ్యాకర్ల ద్వారా మారకుండా చూడటం.

3. లభ్యత (Availability): అవసరమైనప్పుడు సిస్టమ్‌లు మరియు డేటా అందుబాటులో ఉండేలా చూడటం.

   • ఉదాహరణ: వెబ్‌సైట్ హ్యాక్ అవ్వకుండా లేదా క్రాష్ అవ్వకుండా చూడటం ద్వారా వినియోగదారులు ఎప్పుడైనా దానిని ఉపయోగించుకోగలరు.

---

సైబర్ సెక్యూరిటీ రకాలు (Domains)

సైబర్ సెక్యూరిటీ అనేది చాలా పెద్ద రంగం. ఇందులో కొన్ని ముఖ్యమైన విభాగాలు ఉన్నాయి:

• నెట్‌వర్క్ సెక్యూరిటీ: కంప్యూటర్ నెట్‌వర్క్‌ను చొరబాటుదారుల నుండి రక్షించడం.

• అప్లికేషన్ సెక్యూరిటీ: సాఫ్ట్‌వేర్ మరియు యాప్‌లలో ఎలాంటి లోపాలు లేకుండా చూసుకోవడం.

• ఇన్ఫర్మేషన్ సెక్యూరిటీ: డేటా నిల్వ ఉన్నప్పుడు లేదా ఒక చోటు నుండి మరో చోటికి వెళ్తున్నప్పుడు దాని గోప్యతను కాపాడటం.

• ఎండ్-యూజర్ ఎడ్యుకేషన్: వినియోగదారులకు అవగాహన కల్పించడం. అనుమానాస్పద లింక్‌లను క్లిక్ చేయకూడదని నేర్పించడం.

---

సాధారణ సైబర్ బెదిరింపులు - ఉదాహరణలు

దాడి రకం	ఇది ఎలా జరుగుతుంది?	నిజ జీవిత ఉదాహరణ
ఫిషింగ్ (Phishing)	నమ్మదగిన సంస్థల నుండి వచ్చినట్లుగా నకిలీ ఈమెయిల్‌లను పంపి సమాచారం దొంగిలించడం.	నెట్‌ఫ్లిక్స్ లేదా బ్యాంక్ నుండి వచ్చినట్లుగా ఉన్న మెయిల్‌లో మీ పాస్‌వర్డ్ మార్చమని అడగడం.
రాన్సమ్‌వేర్ (Ransomware)	ఇది మీ ఫైల్‌లను లాక్ చేసి, వాటిని అన్‌లాక్ చేయడానికి డబ్బు (నగదు) డిమాండ్ చేసే సాఫ్ట్‌వేర్.	WannaCry దాడి - దీనివల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆసుపత్రి కంప్యూటర్లు లాక్ అయ్యాయి.
మాల్వేర్ (Malware)	కంప్యూటర్‌ను దెబ్బతీయడానికి లేదా రహస్యంగా సమాచారం దొంగిలించడానికి వాడే వైరస్‌లు.	ఉచితంగా మూవీ డౌన్‌లోడ్ చేసినప్పుడు దానితో పాటు వచ్చే వైరస్ మీ పాస్‌వర్డ్‌లను దొంగిలించడం.
DDoS దాడి	ఒక వెబ్‌సైట్‌పైకి భారీగా ఫేక్ ట్రాఫిక్‌ను పంపి, అది పనిచేయకుండా చేయడం.	ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్‌లను ప్రజలు ఉపయోగించుకోకుండా హ్యాకర్లు వాటిని క్రాష్ చేయడం.

---

సైబర్ సెక్యూరిటీ ఎందుకు ముఖ్యం?

నేటి కాలంలో మన జీవితం డిజిటల్ వ్యవస్థలపై ఆధారపడి ఉంది:

• వ్యక్తిగత గోప్యత: మీ ఫోటోలు, మెసేజ్‌లు మరియు లొకేషన్ వివరాలను కాపాడుకోవడానికి.

• ఆర్థిక భద్రత: మీ బ్యాంక్ ఖాతాలు మరియు క్రెడిట్ కార్డ్ వివరాలు దొంగిలించబడకుండా ఉండటానికి.

• జాతీయ భద్రత: దేశంలోని విద్యుత్ వ్యవస్థలు, నీటి సరఫరా మరియు మిలిటరీ రహస్యాలను విదేశీ శక్తుల నుండి రక్షించడానికి.